Thứ mà tôi từng khinh khi nghe chủ nhà hỏi, đến khi tự trải nghiệm xây nhà thì tôi mới ngộ ra
Cuối năm 2023, xong căn biệt thự 250m2 của gia đình tôi ở Hòa Xuân. Điều khiến tôi giật mình là mình đã đánh giá khách hàng sai lầm trong suốt 9 năm làm nghề. Đặc biệt là khi họ dứt khoát đòi sửa thiết kế giữa công trình, hay hỏi những thứ tôi coi là quá cơ bản. Tôi thường gật đầu, nhưng trong bụng bảo 'khách này phiền'. Giờ tôi đã thấm vì sao họ lại kỹ tính đến thế. Trong quá trình thiết kế thi công biệt thự, bài học đầu tiên tôi nhận ra là không có bản vẽ nào sánh được với việc tự mình đứng ở công trường. Bài viết này là câu chuyện tôi muốn kể cho những ai đang làm nghề thiết kế hoặc sắp xây nhà.
Cái đêm tôi mất ngủ vì màu sơn phòng ngủ của con gái
Lúc tự xây nhà cho mình, tôi hiểu rõ nỗi sợ hãi khi phải chọn từng viên gạch, từng màu sơn. Bé nhà tôi mới 6 tuổi, con bé nhất quyết đòi một căn phòng màu hồng pastel. Tôi đã đổi sơn phòng nó 3 đợt trong vòng 2 tuần. Lúc đầu tôi chọn hồng đào, nhưng khi sơn lên tường thì ngả cam, sang hồng phấn thì lại nhạt toẹt, cuối cùng tôi phải tự pha màu mới ưng. Trước đây tôi vẫn nghĩ khách hàng tiếp thu chậm, giờ tôi ngộ ra họ chỉ sợ phải hối hận. Có một lần tôi đứng trước một cửa hàng nội thất suốt 40 phút chỉ để so sánh hai mẫu tủ bếp, chỉ khác nhau mỗi phần cánh tủ. Vợ tôi đi theo, sốt ruột hỏi sao anh kỹ thế. Tôi chỉ cười trừ, vì tôi sắp bỏ ra 80 triệu cho một món nội thất, mà không ai thay mình chịu trách nhiệm được. Áp lực đó, chủ nhà nào cũng phải trải qua. thi công nội thất biệt thự hiện đại thế tôi tự nhủ phải kiên nhẫn hơn với từng câu hỏi của khách. Nhiều khi họ hỏi đi hỏi lại một chuyện, nhưng tôi hiểu đó là cách họ tự trấn an.
Khi bản vẽ thiết kế không bao giờ giống nhà thực tế
Tôi vẫn nhớ những ngày đầu làm nghề, mình hay hứa với khách là 'đúng y hình 3D'. Ấy vậy mà sau khi tự xây nhà, tôi nhận ra câu nói đó là sai lầm. Bản vẽ 3D luôn lung linh ánh sáng, còn ngoài công trường toàn bê tông với cốt thép. Lúc nhà thô xong xuôi, khách nào cũng hốt hoảng vì nó chẳng giống chút nào với hình ảnh họ từng thấy. Tôi tự rút ra bài học sau lần tự làm nhà: chớ bao giờ hứa điều gì đó mà mình không chắc. Thay vì vậy, tôi kể cho khách nghe câu chuyện, kiểu như 'chỗ này lát gạch xong sẽ thấp hơn 5cm', chứ không phải 'đẹp lắm, yên tâm đi'. Tôi hay ghép ảnh 3D vào bối cảnh thực tế, khiến khách hình dung được ánh sáng tự nhiên lúc 9 giờ sáng đổ vào phòng khách ra làm sao. Tôi nhớ dự án biệt thự 450m2 ở ven biển tôi làm sau khi tự trải nghiệm và đổi phương pháp. Ông chủ là doanh nhân ngoài 50, lúc đầu ông cứ thắc mắc vì sao trần phòng khách cao hơn 30cm. Tôi bèn vẽ sơ đồ mặt cắt và chỉ ông chỗ gắn máy lạnh âm trần, giải thích đường gió sẽ đi thế nào. Sau đó ông gật gù bảo chưa ai giải thích kỹ càng như tôi. Tôi nhận ra một điều khách không hề khó tính, họ chỉ thiếu thông tin.
Chiếc kệ TV 120 triệu và câu hỏi mà tôi từng chê ngớ ngẩn
Một lần tôi thiết kế biệt thự cho cặp vợ chồng trẻ ở Đà Nẵng, họ có một câu hỏi khiến tôi phì cười trong bụng: 'Kệ TV này lau chùi có dễ không? Con tôi hay nghịch bẩn lắm'. Tôi cười khẩy trong bụng, cho rằng câu hỏi thật vớ vẩn. Tôi trả lời cho qua chuyện, bảo 'loại này chùi là sạch ngay'. Đến khi con gái tôi vẽ bút màu lên tường, bằng màu sơn trứng muỗi phòng khách, tôi mới hiểu câu hỏi đó thấm thía thế nào. Vết bút màu dù lau sạch vẫn để lại vết mờ khiến tôi bực cả ruột. Tôi đã thay đổi cách tư vấn thi công: khi chốt vật liệu, tôi bao giờ cũng hỏi khách vài câu rất thực tế. Kiểu như gia đình có trẻ em không, cháu bé bao nhiêu tuổi, có nghịch tường không, chó mèo có leo lên ghế sofa không. Nhờ mấy câu hỏi đó mà tôi tránh được nhiều đổ vỡ sau này. Tôi thậm chí còn đưa cho khách một danh sách câu hỏi để họ tự kiểm tra trước khi chọn màu sơn hay chất liệu gỗ. Không ít chủ nhà đùa rằng 'anh hỏi còn kỹ hơn cả mẹ vợ', mà tất cả đều thấy nhẹ nhõm, yên tâm hơn.
Bây giờ tôi ngồi nghe khách nói chuyện một tiếng trước khi mở bản vẽ
Tôi đã thay đổi hoàn toàn quy trình làm việc của mình. Trước đây, tôi thường mở máy tính khoe ngay bản vẽ 3D, nói về phong cách và vật liệu. Giờ thì khác hẳn: tôi dành ít nhất một tiếng chỉ để nghe chủ nhà trò chuyện. Tôi hỏi họ dậy lúc mấy giờ, uống cà phê ở đâu trong nhà, bữa tối thường có khách ghé chơi không. Tưởng là chuyện vặt, nhưng tôi cần những thông tin kiểu đó để thiết kế cho đúng nếp sống. Tôi nhớ mãi dự án biệt thự 370m2 gần sông Hàn. Vợ chồng chủ nhà bất đồng về phòng thờ: ông chồng thích tầng 3, bà vợ lại muốn tầng 1. Với lối cũ, tôi sẽ quyết định giúp họ một kiểu rồi giải thích. Lần đó tôi chịu khó nghe ông bà ấy kể về nếp thờ cúng, nghe bà giải thích vì sao bà muốn phòng thờ gần bếp, nghe ông bảo tối nào cũng uống trà ngoài ban công tầng 3. Tôi đề xuất phương án chia làm hai không gian thờ: một nơi thờ chính ở tầng 3, thêm một ban thờ nhỏ cạnh bếp. Cả hai đều đồng ý ngay, không phải vì tôi giỏi thuyết phục, mà vì tôi đã nắm được câu chuyện của họ. Cái nghề thiết kế thi công biệt thự đâu chỉ xoay quanh bản vẽ và vật liệu, mà còn là chuyện đọc người. Khi bạn có ý định xây nhà, hãy kiếm vị kiến trúc sư nào chịu khó nghe bạn tâm sự trước khi mở bản vẽ. Nếu bạn đang làm thiết kế, tôi muốn nói thế này: hãy một lần đặt mình vào vai chủ nhà, bạn sẽ nhìn mọi việc khác đi. Còn bạn, bạn đã bao giờ thấy khó chịu khi khách hàng của mình hỏi quá nhiều chưa?