Thứ mà tôi từng khinh khi nghe chủ nhà hỏi, đến khi tự trải nghiệm xây nhà thì tôi mới ngộ ra
Cuối năm 2023, tôi hoàn thiện căn biệt thự 250m2 cho gia đình ở Hòa Xuân. Điều khiến tôi giật mình là mình đã phán xét khách hàng quá nhiều trong suốt 9 năm làm nghề. Điển hình là khi họ cứ đòi thay đổi thiết kế giữa chừng, hay hỏi những thứ tôi coi là quá cơ bản. Tôi từng gật đầu, nhưng bụng lại nghĩ 'khách này phiền'. Giờ tôi đã thấm vì sao họ lại kỹ tính đến thế. Khi bắt tay vào #keyword#, điều đầu tiên tôi học được là không có bản vẽ nào sánh được với việc tự mình đứng ở công trường. Bài viết này là câu chuyện tôi muốn kể cho những ai theo nghề thiết kế hoặc sắp xây nhà.
Cái đêm tôi mất ngủ vì màu sơn phòng ngủ của con gái
Khi tự làm chủ nhà, tôi hiểu rõ nỗi sợ hãi khi phải chọn từng viên gạch, từng màu sơn. Bé nhà tôi mới 6 tuổi, nó đòi phòng màu hồng pastel. Tôi đã đổi màu sơn 3 lần trong vòng 2 tuần. Màu hồng đào đầu tiên, nhìn cứ ngả cam, đổi sang hồng phấn lại hóa nhợt nhạt, cuối cùng tôi phải tự pha màu mới ưng. Tôi từng nghĩ khách chậm hiểu, nhưng giờ tôi hiểu họ chỉ sợ hối tiếc. Có lần tôi đứng trước cửa hàng nội thất 40 phút chỉ để ngắm nghía hai mẫu tủ bếp, chỉ khác nhau mỗi phần cánh tủ. Vợ tôi đứng cạnh, sốt ruột hỏi sao anh kỹ thế. Tôi chỉ cười trừ, vì tôi biết mình đang chi 80 triệu cho một món nội thất, mà không ai thay mình chịu trách nhiệm được. Áp lực kiểu đó, chủ nhà nào cũng phải nếm. Vậy nên tôi học được cách kiên nhẫn hơn với từng câu hỏi của khách. Đôi khi họ lặp đi lặp lại một câu hỏi, nhưng tôi biết đó là cách họ tự trấn tĩnh mình.
Khi bản vẽ thiết kế không bao giờ giống nhà thực tế
Tôi nhớ hồi mới ra nghề, mình hay hứa với khách là 'đúng y hình 3D'. Vậy mà khi tự mình xây nhà, tôi nhận ra câu nói đó là sai lầm. Bản vẽ 3D thì bao giờ cũng lung linh ánh sáng, còn công trường thật thì chỉ có bê tông, sắt thép. Đến giai đoạn nhà thô, khách nào cũng sốc vì nó chẳng giống chút nào với hình ảnh họ từng thấy. Tôi tự rút ra bài học sau lần tự làm nhà: chớ bao giờ hứa điều gì đó mà mình không chắc. Thay vì vậy, tôi kể cho khách nghe câu chuyện, kiểu như 'chỗ này lát gạch xong sẽ thấp hơn 5cm', chứ không nói 'đẹp lắm, cứ tin tôi'. Tôi còn dùng cả ảnh render ghép vào phông nền thật, khiến khách hình dung được ánh sáng tự nhiên lúc 9 giờ sáng chiếu vào phòng khách như thế nào. Có một dự án biệt thự 450m2 ven biển tôi rất tâm đắc sau khi tôi thay đổi cách làm. Vị chủ nhà đó là doanh nhân 50 tuổi, lúc đầu ông cứ thắc mắc vì sao trần phòng khách cao hơn 30cm. Tôi ngồi vẽ cho ông cái mặt cắt để giải thích chỗ dành cho máy lạnh âm trần, mô tả đường gió đi như thế nào. Sau đó ông gật gù bảo chưa ai giải thích kỹ càng như tôi. Tôi hiểu ra rằng chủ nhà không khó ưa, họ chỉ đang thiếu dữ kiện.
Chiếc kệ TV 120 triệu và câu hỏi mà tôi từng chê ngớ ngẩn
Hồi làm dự án cho một gia đình trẻ ở Đà Nẵng, vợ chồng họ hỏi tôi một câu khiến tôi buồn cười: 'Kệ tivi này dễ vệ sinh không? Bé nhà tôi hay nghịch bẩn lắm'. Tôi cười khẩy trong bụng, cho rằng câu hỏi thật vớ vẩn. Tôi trả lời cho qua chuyện, bảo 'loại này chùi là sạch ngay'. Vậy mà giờ con gái tôi vẽ bút màu lên tường, bằng màu sơn trứng muỗi phòng khách, tôi mới thấm cái câu hỏi đó ý nghĩa ra sao. Vết màu đó dù lau kỹ vẫn còn in vết mờ khiến tôi bực cả ruột. Tôi đổi cách làm việc với khách từ sau vụ đó: khi chốt vật liệu, tôi bao giờ cũng hỏi khách vài câu rất thực tế. Ví dụ như nhà có trẻ nhỏ không, cháu bé bao nhiêu tuổi, có nghịch tường không, thú cưng có được lên ghế sofa không. Nhờ mấy câu hỏi đó mà tôi tránh được nhiều đổ vỡ sau này. Tôi còn soạn sẵn một danh sách câu hỏi cho khách tự trả lời trước khi chọn màu sơn hay chất liệu gỗ. Có khách còn nói đùa 'anh hỏi còn kỹ hơn mẹ vợ tôi', mà tất cả đều thấy nhẹ nhõm, yên tâm hơn.
Bây giờ tôi ngồi nghe khách nói chuyện một tiếng trước khi mở bản vẽ
Quy trình làm việc của tôi bây giờ khác hẳn. Trước kia tôi cứ gặp khách là mở hình 3D ra khoe, thao thao về phong cách, vật liệu. Bây giờ tôi làm ngược lại: tôi dành ít nhất một tiếng chỉ để nghe chủ nhà trò chuyện. Tôi hỏi họ dậy lúc mấy giờ, uống cà phê ở góc nào trong nhà, bữa tối có ai hay đến chơi không. Nghe có vẻ linh tinh, nhưng tôi cần từng chi tiết ấy để thiết kế vừa khớp với nếp sống của họ. Một ví dụ điển hình là dự án biệt thự 370m2 gần sông Hàn. Cặp chủ nhà đó không thống nhất được chuyện phòng thờ: ông chồng thích tầng 3, bà vợ lại muốn tầng thi công nội thất biệt thự trọn gói . Nếu làm như trước, tôi sẽ tự chọn một phương án và tìm cách thuyết phục. Nhưng lần này tôi ngồi nghe cả hai kể chuyện thờ cúng của gia đình, nghe bà kể lý do muốn phòng thờ sát bếp, nghe ông tâm sự thích ngồi uống trà ở ban công tầng 3. Tôi đề xuất phương án chia làm hai không gian thờ: một phòng thờ chính đặt tầng 3 và một ban thờ nhỏ trong khu bếp. Cả hai đều đồng ý ngay, chẳng phải do tôi khéo thuyết phục, mà vì tôi đã hiểu câu chuyện của họ. Cái nghề thiết kế thi công biệt thự không chỉ là bản vẽ, là vật liệu, mà chính là nghệ thuật hiểu người. Nếu bạn sắp xây nhà, hãy tìm một kiến trúc sư chịu ngồi nghe bạn kể chuyện trước khi mở bản vẽ. Với anh em đang trong nghề, tôi chỉ khuyên một điều: hãy thử một lần đứng ở vị trí chủ nhà, bạn sẽ thấy mọi thứ khác hẳn. Với bạn thì sao, bạn đã từng bực mình vì khách hỏi lắm chuyện chưa?